Niet gaan stemmen: wat zijn de gevolgen

by

Steeds meer mensen kiezen ervoor om niet te gaan stemmen. Ze zetten constructies op met “een verblijf in het buitenland” of foefelen met doktersbriefjes. Allemaal typisch Belgisch, eigenlijk. Als je echt uit overtuiging of uit protest thuis blijft, dan doe je dat wellicht liever openlijk. Dan zeg je: de boom in, ik doe niet mee. Een visie die ik deel. Wat zijn de consequenties eigenlijk? In de praktijk.

De reglementering
De website van Binnenlandse Zaken vat de bestaande wetgeving mooi samen.

De vervolging en de straffen op het verzuim van de stemplicht worden geregeld in de artikelen 209 en 210 van het Algemeen Kieswetboek.
Een eerste niet gewettigde onthouding wordt gestraft met een berisping of een geldboete van 5 tot 10 euro (te vermenigvuldigen met 5,5), dus 27,5 tot 55 euro. Bij herhaling is de geldboete 10 tot 25 euro (= 55 tot 137,5 euro).
Indien de niet-gewettigde onthouding tenminste vier keer voorkomt binnen de 15 jaar, wordt de kiezer voor 10 jaar van de kiezerslijsten geschrapt en kan hij gedurende die periode geen benoeming, bevordering of onderscheiding krijgen van een openbare overheid. Het verzuim van de kiesplicht is echter slechts strafbaar, indien het om een niet-gewettigd verzuim gaat. De vrederechter is echter vrij in zijn beoordeling over wat als een gewettigd verzuim moet beschouwd worden en wat niet.
Binnen de acht dagen na de afkondiging van de verkiezingsuitslag, maakt de procureur des Konings de lijst op van de kiezers die niet aan de stemming hebben deelgenomen en van wie de verschoning niet is aangenomen. Uiteindelijk bepaalt het openbaar ministerie welke inbreuken zullen vervolgd worden.
De kiezer die de stemplicht niet vervuld heeft, verschijnt op eenvoudige oproeping voor de politierechtbank, die oordeelt zonder mogelijkheid van hoger beroep.


De praktijk

Op onze oproepingsbrief staat dat “de stemming” verplicht is en geheim. Dat verwijst naar art 62 van de grondwet. Daar beschrijft de wetgever hoe de samenstelling van de federale kamers dient te gebeuren. Deze verplichting om deel te nemen aan de stemming is bovendien ook vastgelegd in het Algemeen Kieswetboek.
Iedereen is in de praktijk verplicht zich op het kiesbureau aan te melden, maar door het geheime karakter van de stemming kan niemand controleren of je eigenlijk wel gestemd hebt. Een klein percentage van het kiesvee stemt blanco. Dat kan. Dus eigenlijk hebben we een opkomstplicht en niet zozeer een stemplicht.
Maar goed: stel dat je helemaal geen zin hebt om te gaan. Wat dan? Je overtreedt “de wet”, maar het gerecht moet wel de moeite doen om al die overtreders van allerlei pluimage te veroordelen. Dat is veel werk en de gerechtshoven hebben wel wat beters te doen.

Grondwetspecialist Paul Van Orshoven (KU Leuven) wordt hierover geciteerd in Het Nieuwsblad van 3 mei 2010. ‘Wie niet gaat stemmen, kan volgens de letter van de wet een berisping krijgen ofwel een boete van maximum 55 euro. Als je in vijftien jaar vier keer niet bent gaan stemmen, word je zelfs beloond en krijg je een kiesverbod van tien jaar’, zegt Van Orshoven. ‘Met andere woorden: niet gaan stemmen blijft in de praktijk gewoon onbestraft. De parketten vervolgen zelfs niet meer, simpelweg omdat ze andere prioriteiten hebben.’
‘De wet die hiervoor van toepassing is, stelt zo weinig voor dat zelfs de toepassing van die wet betekenisloos zou zijn’, meent professor Van Orshoven.

Let op: af en toe zou het gebeuren. Dan is er een gerechtshof dat effectief tot de vervolging over gaat, maar meestal gebeurt het niet. Ik heb nog nooit gehoord dat iemand veroordeeld werd omdat hij/zij niet is gaan stemmen. De laatste keer dat ik zelf ben gaan stemmen, kan ik mij nauwelijks nog herinneren. Sinds ik de stemgerechtigde leeftijd bereikt heb (ondertussen al ruim twintig jaar geleden), ben ik al meer niet gaan stemmen dan wel. Ik denk niet dat ik al elektronisch gestemd heb, zelfs. En ik ben tot op heden nog niet beboet of veroordeeld. Dus ik geloof Van Orshoven wel wanneer hij zegt dat het niet gaan stemmen meestal onbestraft blijft. Zelfs dat je na 10 jaar een kiesverbod zou krijgen, dat durf ik te betwijfelen.

Tussen haakjes: ik ben ook nog nooit opgeroepen om te gaan “zitten”. Ik weet niet of er een relatie tussen beide is (“we zullen die maar niet vragen, want dat is een dwarsligger”), maar moest het zo zijn: dank u!

De boodschap
Stem niet, denk zelf.

Bronnen:

Tags: , , , , , ,

14 Reacties to “Niet gaan stemmen: wat zijn de gevolgen”

  1. mcpvc Says:

    Dit jaar (2012) weer netjes een oproepingsbrief gekregen en dus niet “geschrapt van de kieslijsten”.

  2. Rafael Idler Says:

    Bedankt voor deze post.

    https://www.facebook.com/gebruikjouwgezondverstandenstemniet?ref=hl#

  3. mcpvc Says:

    Ook dit jaar (2014) weer een oproepingsbrief gekregen en dus niet geschrapt van de kieslijsten.

  4. Mister .Twobeard Says:

    Niet gaan stemmen = gewoon dom zijn

  5. Why (mandatory) voting does not work – Ludwig van El Says:

    […] is mandatory, turnout has dropped strongly, in spite of theclegal compulsion to vote. According to: https://analoog.wordpress.com/2012/09/17/niet-gaan-stemmen-wat-zijn-de-gevolgen/ the penalty for not voting once, is €5 to €10. Repetition of the crime of not voting results in […]

  6. Tempiodelgusto Says:

    Ik ga reeds 20 jaar + niet stemmen en kreeg daar nooit reactie op . Ik volg de politiek nationaal en internationaal , digitaal en op papier maar mijn conclusie is dat ik maar 1 stem heb , de mijne en dat er niemand is die mijn stem waardig is . Mijns inziens zijn er genoeg (slimme Mister . Twobeard ) schaapjes die dat reeds wel doen en die echt wel het verschil maken ….du-uh .

  7. mcpvc Says:

    Dit jaar (2018) weer netjes een oproepingsbrief gekregen en dus niet “geschrapt van de kieslijsten”.

  8. Piet van Buggenhout Says:

    Ik ga stemmen om mijn voorouder te gedenken die na een betoging voor stemrecht doodgeschoten werd. Maar ik stem wel telkens TEGEN de grootste schreeuwlelijk van een lijst: iedere kandidaat krijgt een stem behalve die ene.

  9. Elisabeth verboort Says:

    Onder hoofdstuk “De Praktijk” staat einde eerste alinea:
    Een klein percentage van het KIESVEE stemt blanco.
    Wat zijn wij: MENSEN of dieren!!!!!!!

  10. yvo Says:

    Welke rechtbank is bevoegd voor een niet naleven van de stemplicht ? Als voormalig meerdere keren stembureauvoirzitter in een faciliteitengemeente werd ik openlijk bedreigd door de franstalige/franskiljonse burgemeester in én tijdens de stemverrichtingen. Ik heb overwogen de stemverrichtingen stil te leggen… Toen werd me bevestigd dat voor kiesmisdrijven het ‘assisenhof’ bevoegd en dat geen enkel procureur-generaal een assisenzaak gaat steunen voor een ‘kiesmisdrijf’ !! Iemand die me kan helpen met deze onwerkbare materie. Trouwens kan je niet vervolgd worden voor discriminatie vanwege TAAL wel vanwege geaardheid, religie, huidsleur enz. Maar niet vanwege taal !!! Welke Vlaamse politicus heeft dit al ooit aangekaart en welke ‘vaamse’ politici hebben deze lacune mee goedgekeurd ?

  11. Silvo Says:

    Vorige verkiezing ben ik niet gegaan om te stemmen, deze zal ik ook niet meedoen. (2018)

    Heel nobel en moedig dat er mensen zijn die gevochten en geprotesteerd hebben om stemrecht te krijgen.

    Ook heel mooi en fijn dat mensen vandaag dat stemrecht tot vandaag nog hebben.

    We hebben allemaal rechten maar ook plichten, helaas zie ik het nut niet van de opkomstplicht.
    Het is compleet zinloos als ik voor een blanco stem daar moet zijn.

    Een wet dat uit de jaren stilletjes gemaakt werd toen het helemaal niet zo druk is in onze steden past niet in deze tijd. Staan aanschuiven op je vrijedag en voor wat? een blanco stem….

    Neen, hier is hoe het moet in de 21ste eeuw. Stem je blanco dan blijf je liever thuis, dat is vele minder overlast en uiteindelijk ook logisch. Wil je perse statistieken in orde krijgen laat de blanco stemmers dan gewoon een stukje van hun kiesbrief terug sturen dan kunnen deze alsnog geteld worden.

    Maar helaas Belgie denkt niet graag vooruit, het zijn altijd andere landen die het eerste moeten zijn met iets efficient voor dat wij er als een hondje achterlopen om het na te doen.

  12. mcpvc Says:

    Dit jaar (2019) weer netjes een oproepingsbrief gekregen en dus niet “geschrapt van de kieslijsten”.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s


%d bloggers liken dit: